Walka z
grzybem
chytrydowym
Infekcje wywoływane przez grzyby chytrydowe, po raz pierwszy wykryte pod koniec lat 90., doprowadziły do wyginięcia niemal 100 gatunków płazów. Obecnie pojawił się nowy wariant tego grzyba, który już powoduje niepokojące spadki liczebności populacji płazów. Oto, co warto o nim wiedzieć i jak można pomóc w walce z tym zagrożeniem.
autor: dr Matt Gray
Podsumowanie
Artykuł przedstawia zagrożenie, jakie grzyby chytrydowe stanowią dla płazów na całym świecie, oraz opisuje działania mające na celu ograniczenie ich rozprzestrzeniania się poprzez handel płazami. Wyjaśnia, w jaki sposób patogeny grzybowe, takie jak Bd i Bsal, uszkadzają skórę płazów i przyczyniają się do spadku liczebności populacji oraz wymierania gatunków. Artykuł przedstawia również wspólne badania prowadzone przez uniwersytety, organizacje branżowe i organizacje zajmujące się dobrostanem zwierząt, obejmujące programy badań na obecność patogenów, udoskonalone praktyki bioasekuracji oraz rozwój programu certyfikacji Healthy Trade Institute. Inicjatywy te mają na celu ochronę dzikich płazów, a jednocześnie wspieranie odpowiedzialnego i przejrzystego handlu.
Czym jest grzyb chytrydowy?
Grzyb chytrydowy atakuje skórę płazów i może prowadzić do ich śmierci. Zakaźne zoospory grzyba rozwijają się w skórze płazów i mogą przenosić się na zdrowe osobniki poprzez bezpośredni kontakt. Zoospory potrafią również przemieszczać się w wodzie, zakażając inne płazy znajdujące się w pobliżu.
Istnieje więcej niż jeden rodzaj grzyba chytrydowego. Pierwszy z nich jest znany jako Bd, od naukowej nazwy grzyba. Od czasu jego odkrycia pod koniec lat 90. Bd doprowadził do wyginięcia niemal 100 gatunków płazów, z których większość stanowiły żaby. Drugi, nowszy rodzaj grzyba chytrydowego to Bsal. Odkryty w 2012 roku, Bsal już powoduje niepokojące spadki liczebności populacji kilku gatunków salamander w całej Europie.
Uważa się, że oba patogeny pochodzą z Azji. Obecnie jednak Bd występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, a Bsal wykryto zarówno w Europie, jak i w Azji.
Trzeba podjąć działania
Na szczęście zaangażowany, interdyscyplinarny zespół pracuje nad rozwiązaniem problemu grzybów chytrydowych na kilku różnych frontach. Projekt rozpoczął się w 2016 roku, kiedy rząd Stanów Zjednoczonych zakazał handlu ponad 200 gatunkami salamander ze względu na groźbę przedostania się Bsal do kraju. Właśnie dlatego Pet Advocacy Network zwróciła się do naszego zespołu badawczego na Uniwersytecie Tennessee z prośbą o opracowanie sposobów ograniczenia zagrożenia ze strony grzybów chytrydowych. Doprowadziło to do powstania projektu Amphibian Healthy Trade, w którym uczestniczą eksperci z pięciu amerykańskich uniwersytetów, Pet Advocacy Network oraz kilka amerykańskich firm z branży zoologicznej.
Wiemy, że patogeny mogą być przenoszone na duże odległości przez zwierzęta będące przedmiotem handlu, a niewiele krajów wprowadziło przepisy lub programy mające na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się grzybów chytrydowych za pośrednictwem handlu zwierzętami domowymi. Dlatego celem naszych badań jest określenie takich warunków utrzymania i transportu zwierząt, które zmniejszą ryzyko rozprzestrzeniania się grzybów chytrydowych i innych patogenów w handlu.
Josh Willard, właściciel firmy Josh's Frogs i przewodniczący Komisji ds. Gadów i Płazów w Pet Advocacy Network, mówi:
„Handel zwierzętami domowymi daje nam możliwość wspólnego wypracowania rozwiązań, które nie tylko będą sprzyjać utrzymywaniu zdrowych płazów jako zwierząt domowych w sposób zrównoważony, ale także pomogą chronić płazy żyjące na wolności. Bardzo cieszymy się, że możemy uczestniczyć w tej inicjatywie”.
Nasze badania są wspierane przez:
Więcej informacji można znaleźć na stronie: www.healthyamphibiantrade.org
Dorosła złota żaba liściołaz żółty (Phyllobates terribilis)
Źródło: Josh's Frogs
Handel zwierzętami domowymi daje nam możliwość wspólnego wypracowania rozwiązań, które nie tylko będą sprzyjać utrzymywaniu zdrowych płazów jako zwierząt domowych w sposób zrównoważony, ale także pomogą chronić płazy żyjące na wolności.
Josh Willard, Josh’s Frogs
Poszukiwanie rozwiązania
Projekt badawczy dotyczący grzybów chytrydowych obejmuje przeprowadzanie ankiet wśród firm i właścicieli płazów utrzymywanych jako zwierzęta domowe, a także oferowanie bezpłatnych zestawów do badań na obecność patogenów firmom posiadającym duże kolekcje płazów. Ankiety mają na celu zbadanie powszechnie stosowanych praktyk związanych z utrzymywaniem płazów oraz ustalenie, czy istnieje możliwość stworzenia zapotrzebowania na płazy wolne od patogenów.
Firmy, które zgłoszą się do udziału w badaniach, otrzymują bezpłatny zestaw do pobierania próbek od Pet Advocacy Network. Pobieranie próbek polega na przetarciu skóry płaza wymazówką, a następnie wysłaniu próbki do jednej z uczestniczących w projekcie uczelni w opłaconej z góry kopercie. Firma może następnie pobrać wyniki badań przez internet, zazwyczaj w ciągu tygodnia. W przypadku wyniku pozytywnego firma może poufnie skontaktować się z Pet Advocacy Network, aby uzyskać poradę. Zachowanie anonimowości jest kluczowym elementem tego procesu, ponieważ dzięki temu firmy znacznie chętniej współpracują z nami nad rozwiązaniem problemu, zamiast pozwalać grzybowi rozprzestrzeniać się bez kontroli i odpowiedniego nadzoru. Właśnie dlatego projekt spotkał się z tak dużym zainteresowaniem. Do tej pory wzięło w nim udział ponad 400 właścicieli płazów utrzymywanych jako zwierzęta domowe oraz ponad 100 amerykańskich firm.
Badanie młodej żaby z rodzaju liściołaz na obecność grzyba chytrydowego i ranawirusa
Źródło: Josh's Frogs
Co już wiemy?
Oto niektóre z dotychczasowych wyników projektu:
Amerykańskie firmy tracą około 140 milionów dolarów rocznie przychodów z powodu patogenów atakujących płazy.
Amerykańskie firmy i konsumenci zdecydowanie popierają handel płazami wolnymi od patogenów.
Amerykańscy konsumenci są skłonni zapłacić nawet o 75% więcej za płazy posiadające certyfikat potwierdzający brak patogenów.
Amerykańskie firmy mogłyby zwiększyć swoje zyski o co najmniej 25%, sprzedając płazy utrzymywane jako zwierzęta domowe, u których potwierdzono brak zakażenia grzybem chytrydowym i ranawirusem.
Większość amerykańskich firm sprzedających płazy jako zwierzęta domowe popiera utworzenie programu certyfikacji Healthy Trade.
Wprowadzanie zmian w praktyce
W 2023 roku przedstawiciele Pet Advocacy Network oraz ponad 20 amerykańskich firm i naukowców spotkali się, aby omówić najważniejsze elementy programu certyfikacji Healthy Trade dla płazów utrzymywanych jako zwierzęta domowe. Grupa ta wskazała cztery kluczowe elementy programu:
szkolenia online
praktyki z zakresu bioasekuracji
badania na obecność patogenów
obowiązkowe działania w przypadku wykrycia Bd, Bsal lub ranawirusa
Program certyfikacji został uruchomiony w 2024 roku przez nowo utworzoną organizację non-profit Healthy Trade Institute (HTI): healthytrade.org.
Udział w programie jest dobrowolny, a firmy przystępujące do programu certyfikacji HTI są zobowiązane do przestrzegania procedur dotyczących każdego z wymaganych elementów. W zamian mogą korzystać ze znaku certyfikacyjnego HTI i ustalać wyższe ceny za sprzedawane przez siebie płazy z certyfikatem potwierdzającym ich dobry stan zdrowia.
Certyfikat daje kupującym pewność, że stan zdrowia zwierząt został zweryfikowany, a firma, od której je kupują, przestrzega programu HTI obejmującego najwyższe standardy bioasekuracji i badań, które zmniejszają ryzyko zakupu płazów zakażonych grzybem chytrydowym lub ranawirusem. Takie podejście nie tylko chroni zdrowie płazów utrzymywanych jako zwierzęta domowe poprzez ograniczanie obecności patogenów w handlu, ale także zmniejsza ryzyko przedostania się tych patogenów do środowiska naturalnego, pomagając w ten sposób zapobiegać negatywnemu wpływowi na rodzime gatunki płazów. Korzyści odnoszą więc wszyscy.
Nasze badania oraz program certyfikacji HTI są dopiero na wczesnym etapie i wciąż pozostaje wiele do zrobienia. Pilnie potrzebujemy szerszej współpracy z naukowcami, firmami i agencjami rządowymi, aby zapewnić projektowi niezbędne zasoby i odpowiedni poziom uczestnictwa. Ostatecznie musimy rozszerzyć projekt na skalę międzynarodową, szczególnie na obszary, gdzie handel płazami jest intensywny, takie jak Wielka Brytania i Europa. Chociaż program początkowo koncentruje się na płazach utrzymywanych jako zwierzęta domowe, planujemy rozszerzyć go również na zdrowie gadów w 2025 roku. To duże przedsięwzięcie wymagające znacznych zasobów, ale z pewnością jesteśmy gotowi podjąć to wyzwanie.
Korzyści również dla dzikich płazów
Grzyby chytrydowe spustoszyły populacje płazów na całym świecie, powodując spadek liczebności ponad 500 gatunków. Ranawirusy mogą również zakażać ryby i gady. Wiązano je z gwałtownym wymieraniem, w którym mogły zginąć tysiące osobników żyjących zarówno na wolności, jak i w niewoli.
Wspierając odpowiedzialny handel, pomagamy przeciwdziałać skutkom pojawiających się chorób zakaźnych przenoszonych w handlu oraz chronić różnorodność biologiczną dla przyszłych pokoleń.
Złota mantella siedząca na liściu epipremnum
Źródło: Josh's Frogs
Dr Matt Gray jest profesorem ekologii chorób na Uniwersytecie Tennessee.
Od ponad 20 lat bada choroby płazów. Jest założycielem Global Ranavirus Consortium oraz Healthy Trade Institute.
Co możesz zrobić?
Jeśli niepokoją Cię grzyby chytrydowe i chcesz pomóc w walce z tym zagrożeniem, oto co możesz zrobić.
Amerykańskie firmy zajmujące się płazami zachęcamy do udziału w bezpłatnych badaniach. Zgłoszenia można dokonać na stronie: www.healthyamphibiantrade.org
Zachęcamy również amerykańskie firmy do przystąpienia do programu certyfikacji HTI. Członkostwo można uzyskać za pośrednictwem strony internetowej HTI.
Obecnie jest to program realizowany w Stanach Zjednoczonych, ale trwają rozmowy na temat jego uruchomienia w innych krajach. Pytania można kierować pocztą elektroniczną do dr. Matta Graya, dyrektora HTI:mgray11@utk.edu
Aby cieszyć się kolejnymi artykułami i otrzymywać nasz bezpłatny magazyn cyfrowy,
Dołącz do RRK już dziś
Cenimy Twoją opinię.
Czy masz sugestie dotyczące ulepszenia naszego tłumaczenia? Bardzo chcielibyśmy usłyszeć od Ciebie! Skontaktuj się z nami