Slechte wetenschap

en schimmige politiek

Documenten verkregen door Nederlandse dierspecialisten tonen aan dat de Nederlandse overheid experts negeerde en wetenschap manipuleerde om de positieflijst voor huisdieren door te drukken. Dierenwelzijnsorganisatie Stichting Animalia onthult de politieke agenda achter dit betreurenswaardige beleid.

Djungaarse hamster (Phodopus sungorus) op een witte achtergrond, een van de dieren die worden besproken in het artikel over gebrekkige wetenschap en huisdierenbeleid.

Samenvatting

Dit artikel onderzoekt hoe gebrekkig wetenschappelijk bewijs en politieke agenda’s het Nederlandse huisdierenbeleid, waaronder positieflijsten, hebben beïnvloed. Het belicht gevallen waarin data verkeerd werd voorgesteld of selectief werd gebruikt ter ondersteuning van ideologische doelen, bespreekt de impact op huisdiereigenaren en dierenwelzijn, en pleit voor meer transparantie, evidence-based besluitvorming en het betrekken van onafhankelijke experts om tot eerlijk en effectief beleid te komen.

Feiten over positieve lijsten

  • Een positieflijst is een lijst met dieren die de overheid toestaat om te houden. Soorten die niet op de positieflijst staan, zijn verboden.

  • Positieflijsten worden soms ‘whitelists’ genoemd. Een blacklist bevat wat verboden is en alles daarbuiten is toegestaan. Een whitelist bevat wat is toegestaan, terwijl alles daarbuiten verboden is.

  • Als u al een verboden dier bezit (een soort die niet op de positieflijst staat), kennen de meeste overheden ‘overgangsrechten’, waardoor u het dier mag houden tot het overlijdt. Meestal mag u er echter niet mee fokken of het verkopen.

  • Terwijl sommige campagnes pleiten voor positieflijsten met een beperkt aantal toegestane soorten, willen sommige dierenrechtenorganisaties het houden van reptielen in gevangenschap volledig verbieden.

Er is belastend bewijs opgedoken rond het beleid van de Nederlandse overheid inzake de positieflijst voor huisdieren – een zogenaamd op wetenschap gebaseerd kader om te bepalen welke dieren geschikt zijn als huisdier. Documenten die Stichting Animalia heeft blootgelegd, suggereren dat ambtenaren wetenschappelijke inzichten hebben gemanipuleerd om deze in lijn te brengen met een vooraf vastgestelde politieke agenda.

Uit interne correspondentie blijkt dat deskundigenadviezen die indruisten tegen het standpunt van de overheid terzijde werden geschoven of verworpen. Volgens Stichting Animalia was het proces doordrenkt van vooringenomenheid, wat de claim ondermijnt dat het beleid is gebaseerd op objectieve wetenschap.

‘Dit gaat niet over dierenwelzijn of openbare veiligheid,’ aldus woordvoerder Sebastiaan Scheffer. ‘Het gaat om het doordrukken van een politieke agenda vermomd als wetenschap. Het bewijs dat Stichting Animalia heeft verkregen laat zien hoe ver officials bereid zijn te gaan om ongemakkelijke waarheden te negeren.’

‘Dit gaat niet over dierenwelzijn of openbare veiligheid. Het gaat om het doordrukken van een politieke agenda vermomd als wetenschap. Het bewijs dat Stichting Animalia heeft verkregen laat zien hoe ver officials bereid zijn te gaan om ongemakkelijke waarheden te negeren.’

Sebastiaan Scheffer

Selectieve

wetenschap

Centraal in de controverse staat de nadruk die de overheid legt op het onderscheid tussen gedomesticeerde en niet-gedomesticeerde dieren om de restrictieve positieflijst te rechtvaardigen. Ambtenaren zochten bevestiging bij een domesticatie-expert van de Universiteit Utrecht en vroegen om wetenschappelijk bewijs voor de stelling dat gedomesticeerde dieren minder risico vormen dan hun wilde tegenhangers.

De bevindingen van de expert ondersteunden het overheidsnarratief echter niet. In correspondentie die door Stichting Animalia is ingezien, waarschuwde de expert dat domesticatie niet automatisch de kans op letsel door dieren verkleint. Zij merkte op dat gebrekkige socialisatie bij gedomesticeerde dieren, zoals honden, kan leiden tot agressief of angstig gedrag.

‘Domesticatie op zichzelf is geen garantie voor veiligheid,’ schreef de expert, verwijzend naar duizenden incidenten met beten en aanvallen door huisdieren per jaar. In plaats van de aannames te herzien, legden officials haar bevindingen naast zich neer en gingen zij op zoek naar alternatieve bronnen om hun claims te ondersteunen – zelfs door studies over kippen aan te halen, die weinig relevant zijn voor het gedrag van zoogdieren.

‘De aanpak van de overheid bestond uit het selectief kiezen van studies die hun agenda ondersteunden en het negeren van studies die dat niet deden,’ zei Sebastiaan Scheffer. ‘Dit is een schaamteloos misbruik van bewijs en kan onmogelijk als wetenschappelijk robuust worden beschouwd.’

Een façade

van expertise

Stichting Animalia beschuldigt de overheid van het creëren van een ‘façade van expertise’ om beleidsbeslissingen die vanaf het begin politiek gemotiveerd waren, geloofwaardigheid te geven. Volgens de organisatie is de positieflijst niet ontwikkeld via objectief onderzoek, maar geconstrueerd om bestaande ideologische voorkeuren te bevestigen.

Nederlandse rechterlijke uitspraken hebben eerder kritiek geuit op positieflijstbeleid vanwege een gebrek aan wetenschappelijke objectiviteit en transparantie. In 2021 oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), de hoogste bestuursrechter op het gebied van economisch recht, dat eerdere positieflijsten niet voldeden aan de wettelijke eisen van de Europese Unie voor wetenschappelijke onderbouwing. ‘De principes van deskundigheid, onafhankelijkheid en transparantie zijn genegeerd,’ stelde het CBb destijds. Desondanks blijft de overheid de lijst verdedigen en volhouden dat deze het resultaat is van een team van experts.

Oproep tot

transparantie

Stichting Animalia zegt de strijd voort te zetten tegen wat zij omschrijft als ‘onrechtvaardig en onwetenschappelijk beleid’ en is van plan verdere bewijzen van inconsistenties en vooringenomenheid in de ontwikkeling van de positieflijst te publiceren.

In een verklaring stelde Stichting Animalia: ‘Als de overheid werkelijk dierenwelzijn wil bevorderen, moet zij deze manipulatieve aanpak loslaten. Wetenschappelijke inzichten, hoe ongemakkelijk ook, moeten het beleid sturen – niet politieke opportuniteit.’

Deze recente onthulling roept ernstige vragen op over de integriteit van de positieflijst en de inzet van de overheid voor evidence-based beleid. Dierenwelzijnsvoorstanders en huisdiereigenaren eisen daarom meer verantwoording.

U kunt hier meer lezen over de positieflijst van de Nederlandse overheid.

Artikel en ondersteunende documentatie van Stichting Animalia:

Bescherm uw huisdieren

Zeg NEE tegen schadelijke positieve lijsten

Bescherm uw huisdieren

Zeg NEE tegen schadelijke

positieve lijsten

Onderteken NU de petitie om extreme positieve lijsten te stoppen

Man met over elkaar geslagen armen houdt een baardagaam vast, als symbool van verzet tegen wetgeving voor positieve lijsten bij reptielen

Meer weten over positievenlijsten

Wil je meer artikelen zoals dit lezen en ons gratis digitale magazine ontvangen?

Word vandaag nog lid van RRK